Τι προκηρύσσουν δήμοι και ΦΟΔΣΑ για τα σκουπίδια μας

Το ελληνικό δημόσιο δεν δημοσιεύει πουθενά πόσο κοστίζει η αποκομιδή και η ταφή των αστικών απορριμμάτων. Δεν υπάρχει εθνικός λογαριασμός, δεν υπάρχει ενιαίο μητρώο συμβάσεων καθαριότητας, και οι ισολογισμοί των ΦΟΔΣΑ δεν ενοποιούνται με τους προϋπολογισμούς των δήμων. Υπάρχει όμως η Διαύγεια, όπου κάθε φορέας αναρτά τη διακήρυξη του διαγωνισμού του πριν τον προκηρύξει.

Αντλήσαμε κάθε τέτοια ανάρτηση για επτά κωδικούς CPV απορριμμάτων, από τον Ιανουάριο του 2019 έως τις 5 Οκτωβρίου 2026. Είναι 1.264 εγγραφές, που μετά την αφαίρεση των διπλοεμφανίσεων μεταξύ των επτά σαρώσεων γίνονται 1.150 ξεχωριστές αποφάσεις, και μετά το φίλτρο αντικειμένου 779 προκηρύξεις υπηρεσιών απορριμμάτων από 183 διαφορετικούς δημόσιους φορείς.

Η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου είναι ότι το δημόσιο μητρώο δεν επιτρέπει μία απάντηση. Αξίζει όμως να δει κανείς ακριβώς πού σταματά.

Πόσα καταγράφει η Διαύγεια για τα απορρίμματα, 2019 έως 2026

Σε όλη την περίοδο, οι ΦΟΔΣΑ, οι σύνδεσμοι, οι δήμοι και οι περιφέρειες δημοσίευσαν προκηρύξεις συνολικής αξίας €1.073.760.835. Άλλα €175.458.897 ανήκουν σε δύο ζώνες που κρατάμε χωριστά και δεν προσθέτουμε ποτέ στο κύριο άθροισμα: τους λοιπούς δημόσιους φορείς, δηλαδή λιμενικά ταμεία, οργανισμούς λιμένων και μια υγειονομική περιφέρεια που πληρώνουν για τα δικά τους απορρίμματα, και 30 αγοραστές που δεν καταφέραμε να ταυτοποιήσουμε με όνομα.

Η πρώτη παρατήρηση για αυτή τη σειρά είναι ότι δεν είναι σειρά δαπάνης. Είναι σειρά αξίας προκηρύξεων, και μία προκήρυξη δεν είναι σύμβαση. Είναι το ανώτατο όριο που ο φορέας δηλώνει πριν ανοίξει ο διαγωνισμός. Τι τελικά υπογράφτηκε, με ποια έκπτωση και αν υπογράφτηκε καθόλου, δεν υπάρχει σε αυτά τα δεδομένα.

Η δεύτερη είναι ότι τα μεμονωμένα έτη κινούνται από λίγες μόνο αναρτήσεις. Το 2024 είναι το μεγαλύτερο έτος της σειράς του γραφήματος με €354.601.932, και το 65,5% αυτού είναι δύο προκηρύξεις: €143.417.200 του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Ν. Ηλείας για τη λειτουργία του ΧΥΤΥ, και €89.015.310 του Δήμου Ρόδου για την αποκομιδή. Καμία από τις δύο δεν διαβάζεται ως ετήσια δαπάνη. Η πρώτη είναι η μεγαλύτερη μεμονωμένη ανάρτηση των κρατημένων προκηρύξεων υπηρεσιών, 1,6 φορές την επόμενη, και το αντικείμενό της δεν δηλώνει διάρκεια. Είναι εύλογη μόνο ως πολυετές μέγεθος, κάτι που η προκήρυξη δεν λέει πουθενά. Η δεύτερη δηλώνει μέσα στο ίδιο της το αντικείμενο τρία διαφορετικά ποσά: €59.822.115,92 καθαρά, €74.179.423,74 με ΦΠΑ 24%, και €89.015.308,50 με ΦΠΑ και με ένα έτος δικαιώματος προαίρεσης. Το πεδίο amount κρατά το τρίτο.

Το 2026 είναι μερικό έτος και σταματά στις 5 Οκτωβρίου. Εμφανίζεται στη σειρά γιατί η αξία του είναι ήδη μεγάλη, αλλά δεν είναι τέλος τάσης και δεν πρέπει να διαβαστεί ως τέτοιο.

Ποιοι αγοράζουν: δήμοι, ΦΟΔΣΑ, σύνδεσμοι, περιφέρειες

Οι 124 δήμοι του δείγματος δημοσίευσαν 540 προκηρύξεις αξίας €560.622.407. Οι 21 ΦΟΔΣΑ και σύνδεσμοι δημοσίευσαν 127 προκηρύξεις αξίας €512.858.268.

Η αναλογία είναι το εύρημα. Οι ΦΟΔΣΑ είναι το 19,0% των προκηρύξεων του κύριου αθροίσματος και το 47,8% της αξίας του. Η διάρθρωση του κλάδου το εξηγεί: ο δήμος προκηρύσσει αποκομιδή για τον δικό του πληθυσμό, ο ΦΟΔΣΑ προκηρύσσει τη λειτουργία μιας μονάδας επεξεργασίας ή ενός ΧΥΤΑ για ολόκληρη διαχειριστική ενότητα, με διάρκεια που συχνά τρέχει σε τρία ή πέντε έτη. Μία προκήρυξη ΦΟΔΣΑ ισοδυναμεί με δεκάδες δημοτικές.

Οι περιφέρειες σχεδόν δεν υπάρχουν εδώ, και αυτό δεν είναι κενό των δεδομένων. Έχουν συνολικά 13 αναρτήσεις στους επτά κωδικούς CPV, από τις οποίες μία μόνο, ύψους €280.160, είναι προκήρυξη υπηρεσίας. Οι υπόλοιπες είναι ΣΔΙΤ, ανταγωνιστικοί διάλογοι και κατασκευαστικά έργα: η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου εμφανίζεται τέσσερις φορές με δομές παραχώρησης αξίας €31.870.000 και €42.700.000. Οι περιφέρειες στα απορρίμματα αγοράζουν υποδομή, όχι υπηρεσία έτους. Αυτό είναι διαφορετικό αντικείμενο με διαφορετικό χρονικό ορίζοντα και δεν αθροίζεται με τα υπόλοιπα.

Οι 30 αταύτιστοι αγοραστές του φίλτρου, με 82 προκηρύξεις και €169.321.015, είναι φορείς που το get-diavgeia-organizations δεν επέστρεψε με όνομα για κανένα από τα λεκτικά που δοκιμάσαμε. Ο μεγαλύτερος, με επτά αναρτήσεις, είναι ο αγοραστής πίσω από τον ΤΜΔΑ και τον ΧΥΤ Καβάλας και από τα ίδια του τα αντικείμενα είναι σχεδόν σίγουρα φορέας τύπου ΦΟΔΣΑ. Παραμένει αταύτιστος γιατί μια εύλογη εικασία δεν είναι ταυτοποίηση, και η ζώνη του μένει έξω από το άθροισμα του τίτλου.

Οι είκοσι μεγαλύτερες υπηρεσίες του δείγματος, ανά αγοραστή και αντικείμενο

Στο γράφημα δεν υπάρχει ούτε ένα όνομα εταιρείας, και αυτό δεν είναι επιλογή σύνταξης. Το σύνολο δεδομένων δεν έχει πεδίο αναδόχου. Η απάντηση της Διαύγειας για κάθε προκήρυξη περιέχει αντικείμενο, φορέα, ποσό, ημερομηνία, CPV και σύνδεσμο στο έγγραφο, και τίποτε άλλο: κανέναν ανάδοχο, κανένα ΑΦΜ, κανέναν αριθμό ΓΕΜΗ. Ό,τι ακολουθεί περιγράφει τι ζητήθηκε, από ποιον, και με ποιο δηλωμένο ανώτατο όριο. Δεν περιγράφει ποιος το πήρε.

Οι μεγάλες υπηρεσίες χωρίζονται σε δύο οικογένειες. Η πρώτη είναι η λειτουργία εγκαταστάσεων υγειονομικής ταφής: ΧΥΤΥ Ηλείας, ΧΥΤΑ Σάμου, ολοκληρωμένη εγκατάσταση διαχείρισης της Στερεάς Ελλάδας, ΣΜΑ Ηπείρου. Η δεύτερη είναι η αποκομιδή σύμμεικτων δημοτικών απορριμμάτων μεγάλων ή νησιωτικών δήμων: Ρόδος, Κασσάνδρα, Θήρα, Ηράκλειο Κρήτης, Μύκονος, Χερσόνησος. Στις νησιωτικές περιπτώσεις το αντικείμενο της προκήρυξης περιλαμβάνει και τη μεταφορά προς την ηπειρωτική χώρα, άρα δεν είναι συγκρίσιμο με μια ηπειρωτική αποκομιδή της ίδιας αξίας.

Τρεις μπάρες φέρουν κόκκινο περίγραμμα. Είναι ποσά που το ίδιο το σύνολο δεδομένων σημαιοδοτεί ως απίθανα, επειδή είναι ασύμβατα με κάθε συγκρίσιμη προκήρυξη του ίδιου αγοραστή ή του ίδιου αντικειμένου. Ο ΧΥΤΑ Σάμου εμφανίζεται με €22.388.746 για ένα έτος υγειονομικής ταφής, όταν η ανάρτηση για τον ΧΥΤΑ Χίου μία εβδομάδα αργότερα γράφει €147.420 και η επόμενη σαμιακή ανάρτηση, έναν χρόνο μετά, €211.582. Ο Δήμος Μυκόνου εμφανίζεται με €16.279.578 για αποκομιδή, έντεκα μήνες μετά από €7.411.955 για την ίδια υπηρεσία. Δεν τα αφαιρέσαμε, γιατί δεν έχουμε τρόπο να πούμε ποιο σκέλος είναι λάθος, και ένα σιωπηρό κόψιμο θα ήταν χειρότερο από μια δηλωμένη σημαία.

Τρεις ακόμη γραμμές του δείγματος, εκτός των είκοσι μεγαλύτερων, φέρουν την ίδια σημαία. Η καθαρότερη είναι ένα ζεύγος του ίδιου δήμου για την ίδια υπηρεσία στο Ευπάλιο, €5.967.732 και €59.677,32, ακριβώς εκατό φορές απόσταση. Το ένα από τα δύο είναι λάθος υποδιαστολής στην πηγή και τα δεδομένα δεν λένε ποιο.

Μία στις πέντε προκηρύξεις δεν δημοσιεύει τιμή

Από τις 1.150 αποφάσεις του συνόλου, οι 232, δηλαδή το 20,2%, έχουν amount ίσο με μηδέν. Μέσα στις 779 προκηρύξεις υπηρεσιών που κρατήσαμε, είναι 147 στις 779, δηλαδή 18,9%.

Το μηδέν εδώ δεν σημαίνει δωρεάν υπηρεσία. Σημαίνει ότι η ανάρτηση δεν δημοσίευσε προϋπολογισμό. Οι υπηρεσίες που κρύβονται πίσω από αυτό το μηδέν δεν είναι περιθωριακές: ο ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας εμφανίζεται έντεκα φορές χωρίς τιμή, ο Δήμος Λουτρακίου οκτώ, ο Δήμος Αλίμου επτά, ο Δήμος Ναυπλιέων επτά, ανάμεσά τους ολόκληροι διαγωνισμοί αποκομιδής και μεταφοράς ογκωδών. Η 5η Υγειονομική Περιφέρεια Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας δημοσιεύει επτά προσκλήσεις για αποκομιδή μολυσματικών αποβλήτων χωρίς κανένα ποσό.

Η συνέπεια είναι αριθμητική και δεν παρακάμπτεται. Κάθε άθροισμα αυτού του άρθρου είναι άθροισμα επί του 81,1% των προκηρύξεων που δημοσίευσαν ποσό. Το υπόλοιπο δεν είναι μηδέν ευρώ, είναι άγνωστο ποσό, και δεν υπάρχει δεδομένο που να μας επιτρέπει να το εκτιμήσουμε χωρίς να το εφεύρουμε.

Μία σημείωση για όποιον φτάνει εδώ ψάχνοντας τα δημοτικά τέλη του λογαριασμού ρεύματος: αυτή η ανάλυση μετρά τι αναθέτουν οι δήμοι και οι ΦΟΔΣΑ σε τρίτους, όχι τι χρεώνονται τα νοικοκυριά. Είναι δύο διαφορετικά μεγέθη με διαφορετικούς παρονομαστές και το ένα δεν προκύπτει από το άλλο.

Καθαρό, με ΦΠΑ ή με δικαίωμα προαίρεσης; Τρεις βάσεις για το ίδιο ποσό

Το amount είναι ένας αριθμός με τουλάχιστον τρεις πιθανές σημασίες, και η Διαύγεια δεν έχει πεδίο που να λέει ποια ισχύει. Το μόνο μέρος όπου δηλώνεται είναι το ελεύθερο κείμενο του αντικειμένου, και το δηλώνει σπάνια.

Στις 779 προκηρύξεις που κρατήσαμε, μόνο 18 γράφουν ρητά ότι το ποσό τους είναι καθαρό χωρίς ΦΠΑ, 11 ότι είναι με ΦΠΑ, 36 ότι περιλαμβάνει έτος δικαιώματος προαίρεσης και 1 ότι περιλαμβάνει και ΦΠΑ και προαίρεση μαζί. Άλλες 147 δεν δημοσιεύουν κανένα ποσό, άρα δεν έχουν βάση να δηλώσουν. Οι υπόλοιπες 566, δηλαδή το 72,7%, δημοσιεύουν ποσό και δεν λένε τίποτε για το τι είναι. Η βάση τους δεν είναι άγνωστη επειδή δεν κοιτάξαμε. Είναι άγνωστη επειδή δεν γράφτηκε.

Το γράφημα δείχνει τι σημαίνει αυτό σε ευρώ. Στις ίδιες ακριβώς προκηρύξεις:

• Βάση Α, όπως δημοσιεύεται: €1.249.219.732.
• Βάση Β, ακαθάριστο ισοδύναμο: αν κάθε ποσό που δεν δηλώνεται ήδη με ΦΠΑ είναι καθαρό και προσαυξηθεί κατά 24%, €1.546.587.439.
• Βάση Γ, χωρίς προαίρεση: η Βάση Α μείον τις 51 προκηρύξεις που δηλώνουν έτος προαίρεσης, €1.055.590.113. Οι 51 είναι οι 36 παραπάνω, συν τη μία που δηλώνει ΦΠΑ και προαίρεση μαζί, συν 14 που δηλώνουν έτος προαίρεσης αλλά δεν δημοσιεύουν ποσό καθόλου.

Οι τρεις αριθμοί περιγράφουν το ίδιο πράγμα και απέχουν €490.997.326 μεταξύ ακραίων. Δεν αθροίζονται και η διαφορά τους δεν είναι δαπάνη, είναι η άγνοιά μας. Τα €193.629.619 που κάθονται σε προκηρύξεις με δικαίωμα προαίρεσης, το 15,5% της Βάσης Α, είναι ποσά για έτη που ο αγοραστής έχει δικαίωμα να ζητήσει και μπορεί να μη ζητήσει ποτέ.

Αυτός είναι ο λόγος που κανένα νούμερο αυτού του άρθρου δεν παρουσιάζεται ως «η δαπάνη της Ελλάδας για τα σκουπίδια». Δεν υπάρχει βάση στην οποία να υπολογιστεί χωρίς να επιλέξουμε σιωπηρά μία ανάγνωση αντί για τις άλλες δύο.

Όταν ο ίδιος διαγωνισμός βγαίνει δύο φορές

Ξεκινήσαμε αυτή την ανάλυση με μια υπόθεση: ότι στα απορρίμματα οι διαγωνισμοί επαναπροκηρύσσονται ασυνήθιστα συχνά, και ότι κάθε επανάληψη ανεβάζει την τιμή. Την ελέγξαμε και δεν στέκει. Αξίζει να εξηγηθεί πώς έπεσε, γιατί ο τρόπος είναι πιο ενδιαφέρων από την υπόθεση.

Ομαδοποιήσαμε τις προκηρύξεις σε οικογένειες: ίδιος αγοραστής, ίδιο αντικείμενο με ομοιότητα τουλάχιστον 0,60, ποσά που απέχουν το πολύ 2%, μέσα σε παράθυρο 150 ημερών. Στα 2021 έως 2026, 557 προκηρύξεις συμπτύσσονται σε 485 οικογένειες. Καταρρέουν 72, δηλαδή 12,93%. Το ποσοστό είναι κατώτατο όριο, και ο λόγος είναι το φίλτρο: οι αναρτήσεις που δηλώνουν στάδιο κύκλου ζωής χωρίς να επαναλαμβάνουν τη διατύπωση των απορριμμάτων στο αντικείμενό τους, 32 από τις 59 τέτοιες αναρτήσεις του συνόλου, αφαιρούνται πριν τρέξει καθόλου η αλυσίδωση.

Η σύγκριση έγινε με ένα άσχετο αντικείμενο: τα έργα ύδρευσης και αποχέτευσης του CPV 45231300-8, στο ίδιο παράθυρο 2021 έως 2026 και με τον ίδιο κανόνα αλυσίδωσης, δίνουν 9,40%, δηλαδή 55 καταρρεύσεις σε 585 προκηρύξεις. Αυτό το μέγεθος χρειάζεται μια δήλωση: είναι δική μας προηγούμενη μέτρηση σε άλλο σύνολο δεδομένων, η οποία δεν έχει δημοσιευτεί, και δεν ξαναμετρήθηκε για το παρόν άρθρο. Το κληρονομούμε αυτούσιο από εκείνη τη σάρωση. Δεν είναι δημόσια πηγή που μπορεί να ελέγξει ο αναγνώστης: η ανάλυση από την οποία προέρχεται δεν έχει δημοσιευτεί στο blog της Fundamenta. Η διαφορά είναι 3,52 ποσοστιαίες μονάδες, z = 1,894, p = 0,058, και το διάστημα εμπιστοσύνης 95% για τη διαφορά πάει από -0,13 έως +7,18 μονάδες, δηλαδή περιέχει το μηδέν. Στο 5% είναι αδιάκριτες. Η επαναδημοσίευση της ίδιας υπηρεσίας δεν είναι μετρήσιμα περισσότερο συμπεριφορά του κλάδου των απορριμμάτων από ό,τι είναι των δημοσίων έργων.

Το γράφημα δείχνει γιατί. Από τις 58 οικογένειες με πάνω από μία ανάρτηση:

• 44 έχουν ακριβώς το ίδιο ποσό σε κάθε ανάρτηση.
• 3 έχουν οποιαδήποτε απόκλιση ποσού, και η μεγαλύτερη είναι +1,5%.
• 11 δεν δημοσιεύουν τιμή καθόλου.
• 28, δηλαδή σχεδόν οι μισές, δημοσιεύουν όλες τις αναρτήσεις τους την ίδια ημερολογιακή ημέρα. Η διάμεση απόσταση μέσα σε μια οικογένεια είναι λιγότερο από μία ημέρα.

Αυτό δεν είναι επαναπροκήρυξη. Είναι η διακήρυξη και η περίληψη της διακήρυξης, αναρτημένες χωριστά, συχνά μέσα στο ίδιο απόγευμα. Το πιο καθαρό παράδειγμα είναι ο Δήμος Πάρου, που ανάρτησε την ίδια υπηρεσία δύο φορές στα ίδια €165.875 με απόσταση 34 λεπτών. Όποιος μετρήσει τις προκηρύξεις της Διαύγειας νομίζοντας ότι μετρά διαγωνισμούς, μετρά διπλά.

Η επίπτωση στα ποσά είναι μεγάλη. Στο παράθυρο 2021 έως 2026, όπου υπολογίστηκαν οι οικογένειες, η αξία των αναρτήσεων είναι €1.138.447.730 και η αξία των ζωντανών υπηρεσιών πίσω τους €866.238.169: 23,9% λιγότερο. Στο 2026 η διαφορά φτάνει το 60,5%, από €376.161.967 σε €148.425.737.

Το €376.161.967 χρειάζεται μια διευκρίνιση, γιατί είναι μεγαλύτερο από τον αριθμό του 2024 που διαβάσατε παραπάνω. Είναι η αξία αναρτήσεων όλων των κρατημένων προκηρύξεων του 2026, κάθε τάξης αγοραστή. Το κύριο άθροισμα του γραφήματος 1, που κρατά μόνο δήμους, ΦΟΔΣΑ και περιφέρειες, δίνει για το 2026 €263.861.119. Οι δύο αριθμοί δεν συγκρίνονται μεταξύ τους και κανένας από τους δύο δεν ακυρώνει τον άλλον: μετρούν διαφορετικό σύνολο αγοραστών.

Δύο μόνο αγοραστές εξηγούν το 91,6% της διαφοράς του 2026: η ΔΕΔΙΣΑ με πέντε αναρτήσεις για δύο διαδοχικές διαδικασίες, €162.682.260 αξία αναρτήσεων για €36.478.668 ζωντανής αξίας, επειδή η πρώτη από τις δύο διαδικασίες ματαιώθηκε και δεν αφήνει πίσω της σύμβαση, και ένας αταύτιστος φορέας που ανάρτησε την ίδια υπηρεσία τέσσερις φορές, €109.738.032 για €27.434.508.

Το παράδειγμα της ΔΕΔΙΣΑ, όπως είναι πραγματικά

Η ΔΕΔΙΣΑ Α.Ε. Ο.Τ.Α., ο διαδημοτικός φορέας διαχείρισης στερεών αποβλήτων των Χανίων, είναι η περίπτωση που περιγράφεται συχνότερα ως «ο ίδιος διαγωνισμός τέσσερις φορές με αυξανόμενη τιμή». Οι οκτώ αναρτήσεις της στο σύνολο δεδομένων είναι:

• 27/05/2022 · Ποσό: €17.487.788
• 23/06/2022 · Ποσό: €17.487.788 · Σημείωση: ίδιο ποσό, ίδιο αντικείμενο
• 05/08/2026 · Ποσό: €29.908.308
• 07/08/2026 · Ποσό: €29.908.308 · Σημείωση: ίδιο ποσό, δύο ημέρες μετά
• 25/08/2026 · Ποσό: €29.908.308 · Σημείωση: έγκριση πρακτικού για τη ματαίωση
• 24/09/2026 · Ποσό: €36.478.668
• 28/09/2026 · Ποσό: €3.134.927 · Σημείωση: άλλο αντικείμενο, εκτός φίλτρου
• 01/10/2026 · Ποσό: €36.478.668 · Σημείωση: ίδιο ποσό, μία εβδομάδα μετά

Με τον κανόνα της ανοχής 2% αυτό δεν είναι μία αλυσίδα. Είναι τρεις ξεχωριστές διαδικασίες, η καθεμία αναρτημένη δύο ή τρεις φορές, και η μεσαία τερματίζει σε ματαίωση. Η ματαίωση δεν είναι σύμβαση και δεν μετριέται ποτέ ως τέτοια. Στην πράξη αυτό σημαίνει έναν ρητό κανόνα: όπου μια οικογένεια τερματίζει σε ματαίωση, η ζωντανή αξία της είναι μηδέν, και η υπηρεσία μετριέται στη διάδοχη διαδικασία, όχι σε αυτήν που ακυρώθηκε.

Στο παράθυρο 2021 έως 2026 ο κανόνας ενεργοποιείται σε μία μόνο οικογένεια, τη μεσαία διαδικασία της ΔΕΔΙΣΑ, και η αιτία είναι το φίλτρο αντικειμένου. Το σύνολο δεδομένων περιέχει δύο αναρτήσεις ματαίωσης και μόνο αυτή η μία πέρασε το φίλτρο: η άλλη δεν χρησιμοποιεί καμία λέξη απορριμμάτων στο αντικείμενό της, άρα αφαιρέθηκε πριν φτάσει στο στάδιο της αλυσίδωσης. Ο κανόνας βλέπει ό,τι του αφήνει το φίλτρο, και αυτό είναι λιγότερο από όσα περιέχει το μητρώο.

Η συνέπεια πρέπει να γραφτεί ρητά: το άθροισμα ζωντανής αξίας του παραθύρου είναι ανώτατο όριο. Η δεύτερη ματαίωση ακυρώνει μια διαδικασία €48.000 άλλου αγοραστή, του 2022, που παραμένει μέσα στο άθροισμα και μετριέται ως ζωντανή. Δεν την αφαιρέσαμε, γιατί η αφαίρεσή της θα σήμαινε εφαρμογή του κανόνα με μια γραμμή που το φίλτρο είχε απορρίψει, και κανένα άλλο μέγεθος αυτού του άρθρου δεν υπολογίζεται έτσι. Στην ακρίβεια με την οποία τυπώνεται, κανένα μέγεθος αυτού του άρθρου δεν μετακινείται από τα €48.000. Εντοπίστηκε με το χέρι, και μια αναζήτηση με το χέρι δεν είναι κανόνας που εγγυάται ότι βρήκε τα υπόλοιπα.

Αυτό που είναι αληθινό και αξίζει να ειπωθεί είναι το βήμα: η διαδικασία των €29.908.308 ματαιώθηκε στις 25 Αυγούστου 2026 και η επόμενη, έναν μήνα αργότερα, βγήκε στα €36.478.668, δηλαδή 21,97% υψηλότερα. Το προηγούμενο βήμα, από τα €17.487.788 του 2022 στα €29.908.308 του 2026, είναι +71,0% σε τέσσερα χρόνια. Το αν η άνοδος οφείλεται σε διευρυμένο αντικείμενο, σε κόστος καυσίμων και εργασίας ή στην ίδια τη ματαίωση, τα δεδομένα δεν το λένε. Λένε μόνο τα ποσά και τις ημερομηνίες.

Πώς το μετρήσαμε

Πηγή. Προκηρύξεις διαγωνισμών της Διαύγειας μέσω της Fundamenta (search-tenders), επτά κωδικοί CPV: 90500000-2, 90511100-3, 90512000-9, 90513200-8, 90530000-1, 90511000-2, 90511200-4. Παράθυρο 10/01/2019 έως 05/10/2026, άντληση 06/10/2026.

Γιατί επτά και όχι ένας. Ο προφανής κωδικός, ο 90500000-2, από μόνος του παραλείπει τη δημοτική αποκομιδή, που είναι το μεγαλύτερο κομμάτι της αγοράς. Στο 2024 ο 90511100-3 προσθέτει 19 νέες εγγραφές, από τις οποίες τρεις προκηρύξεις πάνω από 25 εκατ., απέναντι σε ένα ταβάνι €9.300.000 στον 90500000-2.

Διπλοεμφανίσεις. Το πεδίο cpv είναι πολλαπλών τιμών, άρα μία απόφαση επιστρέφεται από περισσότερες σαρώσεις. 83 αποφάσεις επιστράφηκαν από πάνω από μία, η μία από πέντε. Η αφαίρεση γίνεται πρώτη, πάνω στο decisionId: 1.264 εγγραφές γίνονται 1.150.

Παράθυρα και όριο. Το διάστημα submission_date_from/_to είναι κλειστό και στα δύο άκρα, άρα τα παράθυρα τοποθετούνται ημιανοιχτά, με όρια τοπικού μεσονυκτίου Αθήνας. Το max_results είναι 50 και το πεδίο total της απάντησης είναι το μέγεθος σελίδας, όχι το πλήθος αποτελεσμάτων, άρα ένα παράθυρο που γυρίζει ακριβώς 50 είναι λογοκριμένο σιωπηρά. Δύο από τα 56 ετήσια παράθυρα γύρισαν 50 και υποδιαιρέθηκαν σε τρίμηνα, ανακτώντας 11 και 24 εγγραφές που το ετήσιο παράθυρο έκρυβε. Τα μεγέθη αυτά είναι του σταδίου άντλησης και δεν ξαναμετρήθηκαν κατά τη σύνταξη.

Φίλτρο αντικειμένου, και τι κόστισε. Το πεδίο status είναι PUBLISHED και στις 1.264 εγγραφές, χωρίς καμία εξαίρεση. Δεν μεταφέρει κύκλο ζωής διαγωνισμού: μια ματαίωση και μια ζωντανή ανάθεση είναι πανομοιότυπες σε αυτό το πεδίο. Ο κύκλος ζωής και το αντικείμενο διαβάζονται μόνο από το ελεύθερο κείμενο. Το φίλτρο αφαίρεσε 371 από τις 1.150 αποφάσεις. Στη βάση «μη δηλωμένη» αφαίρεσε €696.610.542, δηλαδή 43,7% εκείνης της βάσης, και αυτό απαιτεί εξήγηση.

Το μεγαλύτερο κομμάτι της αφαίρεσης, 169 γραμμές της ίδιας μη δηλωμένης βάσης με €313.460.173, είναι χρήματα όπου ο κωδικός CPV λέει απορρίμματα αλλά το αντικείμενο δεν χρησιμοποιεί ποτέ λέξη απορριμμάτων. Είναι οι συνολικές συμβάσεις τύπου «Παροχή Ολοκληρωμένων Υπηρεσιών Καθαριότητας, Καλλωπισμού, Πρασίνου και Ευταξίας», κυρίως του Δήμου Ρόδου και του ΦΟΔΣΑ Στερεάς Ελλάδας. Ένα φίλτρο που διαβάζει το αντικείμενο δεν μπορεί να βεβαιώσει ότι είναι συμβάσεις απορριμμάτων. Ένα φίλτρο που διαβάζει μόνο τον CPV θα κρατούσε κάθε ευρώ τους. Η επιλογή μετακινεί το σύνολο περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη απόφαση αυτής της ανάλυσης και γι' αυτό δηλώνεται εδώ αντί να κρυφτεί. Τα υπόλοιπα είναι λιγότερο αμφιλεγόμενα: €121.505.000 σε ΣΔΙΤ και παραχωρήσεις, κατασκευές και αναβαθμίσεις ΧΥΤΑ, προμήθειες οχημάτων, και 33 γραμμές, μετρημένες σε κάθε βάση και όχι μόνο στη μη δηλωμένη, με πραγματικά άλλο αντικείμενο, όπως μπάζα σηράγγων, εγκαταλελειμμένα οχήματα και αποτεφρωτήρες.

Αλυσίδωση. Ίδιος organizationId, ομοιότητα Jaccard αντικειμένου τουλάχιστον 0,60 μετά την αφαίρεση τόνων, στίξης, ψηφίων και 60 διαδικαστικών λέξεων, ανοχή ποσού 2%, παράθυρο 150 ημερών, μεταβατικοί σύνδεσμοι. Οι μηδενικές γραμμές ταιριάζουν μόνο με μηδενικές.

Η ματαίωση ως τερματιστής. Η ζωντανή αξία μιας οικογένειας είναι η τελευταία της ανάρτηση, εκτός αν κάποια ανάρτησή της είναι έγκριση πρακτικού ματαίωσης: τότε η διαδικασία ακυρώθηκε, δεν αφήνει σύμβαση, και η ζωντανή αξία της οικογένειας είναι μηδέν. Η διάδοχη διαδικασία είναι χωριστή οικογένεια με τον κανόνα της ανοχής 2% και φέρει τη δική της ζωντανή αξία. Στο παράθυρο 2021 έως 2026 ο κανόνας ενεργοποιείται σε μία οικογένεια, της ΔΕΔΙΣΑ, και μετακινεί τη ζωντανή αξία της περιόδου κατά €29.908.308. Ενεργοποιείται σε μία επειδή μία μόνο ανάρτηση ματαίωσης πέρασε το φίλτρο αντικειμένου, όχι επειδή το μητρώο περιέχει μία. Αυτό περιγράφεται στο σώμα του άρθρου και η συνέπειά του, ότι η ζωντανή αξία είναι ανώτατο όριο, δηλώνεται εκεί. Το protocolNumber δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ ως κλειδί: 1.130 διαφορετικές τιμές για 1.150 γραμμές, 18 τιμές μοιράζονται από διαφορετικές αποφάσεις, και ανάμεσά τους υπάρχουν τιμές όπως ΔΥ, 72 και ένας κωδικός CPV. Στο στάδιο κατασκευής του συνόλου δεδομένων η ίδια αλυσίδωση έτρεξε και με παράθυρο 90 ημερών αντί 150 και έδωσε 12,4% αντί 12,93%, άρα το μήκος του παραθύρου δεν είναι αυτό που παράγει το αποτέλεσμα. Αυτή η εναλλακτική δεν ξανατρέχει εδώ.

Τάξεις αγοραστή. Ταυτοποίηση με το get-diavgeia-organizations σε κεφαλαία άτονα λεκτικά (ΦΟΔΣΑ, ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ, ΔΗΜΟΣ, ΛΙΜΕΝ, ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ) και τοπικό ταίριασμα στο organizationId. Το εργαλείο δεν έχει αναζήτηση με κωδικό, μόνο με όνομα. Από τους 249 αγοραστές του συνόλου ταυτοποιήθηκαν οι 198.

Τι δεν μπορεί να πει αυτό το σύνολο δεδομένων. Δεν έχει ανάδοχο, άρα καμία πρόταση για το ποιος κέρδισε. Δεν έχει τελική σύμβαση, άρα καμία πρόταση για τι πληρώθηκε. Δεν έχει διάρκεια σε όλες τις γραμμές, άρα κανένα ποσό δεν ανάγεται ασφαλώς σε ετήσια βάση. Δεν έχει πληθυσμό ή τόνους, άρα κανένα κόστος ανά κάτοικο ή ανά τόνο.